Kilka słów o judo

Judo bardzo często przedstawiane jest jako element historii i tradycji Japonii. Jest to w pewnym sensie prawdą, ale tylko w niewielkim stopniu, ponieważ jest to styl walki będący ewolucją ju-jitsu (początkowo określany był mianem ju-do, co było bezpośrednim odniesieniem do korzeni). Mówimy tutaj tak naprawdę o stylu walki, który ma dopiero sto lat i został stworzony nie w sposób naturalny, jako powolny rozwój dyscypliny i jej szlifowanie przez kolejnych mistrzów, ale jako dzieło jednego człowieka posiadającego wizję oraz wytrwałość, by tę wizję wcielić w życie.

Historia Judo

Wszystko zaczęło się w Japonii na początku minionego wieku, gdzie Jigorō Kanō, kapłan shinto i wykładowca akademicki, zdecydował się na stworzenie własnej, dopasowanej do jego preferencji sztuki walki. Trzeba zaznaczyć, że judo powstało dwie dekady prędzej, ale jego początki były bardzo powolne. Jigorō Kanō był człowiekiem niewielkiej postury nawet jak na standardy japońskie w swoich czasach, co oczywiście nie było łatwym doświadczeniem w kraju stawiającym w dużej mierze na zdolności ciała. W młodym wieku postanowił nadrabiać swoje braki poprzez sztuki walki i udało mu się to znakomicie, ponieważ już po roku treningów został mistrzem ju-jitsu. Z czasem sam został instruktorem i otworzył Kodokan, pierwszą szkołę nowego stylu walki na świecie.

Początki były bardzo skromne i ilość uczniów nie przekraczała kilkudziesięciu osób, ale wszystko miało się zmienić w ostatniej dekadzie XIX wieku. Twórca judo zaczął wtedy podróżować, został wykładowcą akademickim i promował swoją sztukę walki wśród młodzieży. Wielkie było też zainteresowanie ze strony obcokrajowców, którzy po krótkim szkoleniu popularyzowali judo w swoich krajach. W XX wieku judo było już znane w wielu krajach, Japonia intensywnie promowała je na całym świecie, a kiedy dyscyplina została wypromowana na tyle, że miała pojawić się jako sport pokazowy na igrzyskach olimpijskich w Tokio w 1940 roku, miała już liczbę adeptów liczoną w milionach. Do dzisiaj jest to jeden z najpopularniejszych sportów walki, zwłaszcza wśród kobiet.

Stopnie Kyu

Każdy adept judo posiada stopień wtajemniczenia w systemie Kyu. Wiąże się z nim kolor pasa, jakim ma prawo przepasać się zawodnik. Początkowo istniało 10 stopni Dan, stopni mistrzowskich, które zdobywało się po uzyskaniu znaczących osiągnięć w tym sporcie. Popularyzacja judo sprawiła jednak, że potrzebne były też niższe stopnie uczniowskie, właśnie stopnie Kyu. Powstało ich sześć i w ten sposób istnieje obecnie 16 stopni wtajemniczenia/zaawansowania judo. Co ciekawe, dwie najwyższe rangi są oznaczane nie pasem czarnym, a czerwonym. Pas czarny, wbrew obiegowym opiniom, przysługuje niższym poziomom mistrzowskim.

Techniki walki

W judo mamy 3 techniki walki: nage-waza, katame-waza oraz atemi-waza. Pierwsza z nich to najbardziej efektowne rzuty wykonywane z wykorzystaniem ciężaru ciała przeciwnika i zastawiania jego drogi, gdy ten próbuje odzyskać równowagę. W ramach tej techniki znajdziemy także hikomi-no-waza, czyli sprowadzanie do Parteru. Walką w parterze jest katame-waza. Są to tak zwane techniki obezwładnień, czyli odpowiedniego trzymania, zakładania dźwigni (tylko na staw łokciowy) oraz duszenia. Tradycyjne judo przewiduje także uderzenia nogami i rękami, atemi-waza, ale jego międzynarodowa sportowa wersja ich nie uznaje, przez co są rzadko nauczane.

Punktacja w judo sportowym

Bez wątpienia najważniejszy we współczesnym judo jest jego aspekt sportowy. Jest to w końcu dyscyplina olimpijska. W czasie walki zwycięzcą zostaje ta osoba, która zdobędzie więcej punktów za akcje techniczne, otrzyma mniej kar lub wykona akcję kończącą. Najważniejsza jest ta ostatnia, która unieważnia wszystkie inne dokonania w walce. Punkty to sprawa druga pod względem wagi i liczy się tutaj wykonanie najwyżej punktowanej akcji, chociaż uzbieranie większej ilości niżej punktowanych akcji także może oznaczać wygrana przed czasem. Kary są ważne przy remisie za akcje techniczne, a ich nadmierna ilość może doprowadzić także do dyskwalifikacji.
Najprostsza akcja techniczna to yuko, która na tablicy wyników oznaczana jest jako 001. Ważniejsza jest od niej waza-ri, za którą dostaje się 010 punktów. W ten sam sposób zapisywane są też dwie akcje yuko, ale jedna waza-ri to i tak wyższa nota. Ippon to z kolei 100. Uzyskanie ippon kończy walkę. Ippon może być uzyskane bezpośrednio lub jako kombinacja innych akcji.